Great Wall
中国国际广播电台

Ang dakila't maringal na Great Wall ay isang proyekdong pandepensang militar noong unang panahon na bihirang makita sa kasaysayan ng konstruksyon ng sangkatauhan at isa sa 7000 pinakakilang proyektong pangkonstruksyon ng matandang Tsina. Ito'y dangal at sagisag ng nasyong Tsion at isa ring malaking himala sa kasaysayan ng konstruksiyon sa daigdig. Pamumuo ito ng dugo't pawis at katalinuhan ng mga ninuno ng nasyong Tsino. Noong 1987, napabantog ito sa daigdig dahil sa kahabaan ng kasaysayan, pagkalaki-laking proyekto at kahanga-hangang karingalan nito. Matagal na itong kinilala bilang himala ng daigdig kasama ng Piramide ng Ehipto, Taj Mahal ng India at Simbahang St. Sofia ng Istambul. Ang Great Wall ay itinayo mula noong panahon ng Spring ang Autumn at Warring States bago isilang si Kristo hanggang noong karapusan ng Ming Dynasty noong ika-17 siglo na nagpatuloy ng mga 2,000 taon. Mula silangan pakanluran, bumagtas ito sa matataas na bundok at tagaytay, dumaan sa kaparangan at disyerto na umabot sa mga 10,000 li, na bumagtas sa ibabaw ng malwak na lupain s kahilagaan ng Tsina.

Ang pinakamaagang kasaysayan ng pagtatayo ng Great Wall ay mababakas hanggang noong Zhou Dynasty (9 BC). Nang panahong iyo'y nagpatayo si haring Zhou Xuan ng mahabang muog at mga beacon tower o toreng pansaenyas para sa pagtatanggol laban sa pananalakay ng nasyonalidad sa ilalimng mga duke na tulad ng Ji, Wei, Zhao, Yan at Qin noong Zhou Dyansty ay nagsipagtayo ng kani-kanilang mga mahabang muog bilang pagtatanggol laban sa pananalakay ng mga kapitbansa. Noong panahon ng Warring States o Magdidigmaang mga Bansa (475 BC-221 BC ), ang mga bansa sa ilalim ng mga duke ay gumawa ng pagtatanggol laban sa isa't isa at nagsipagtayo ng matataas na muog sa kani-kanilang hanggahan. Iniuugnay nila ang nakahilirang mga muog at mga beacon tower at patuloy na pinahahaba iyon, kaya tinatawag iyong Great Wall o mahabang muog. Noong 221 BC, nilipol ni Qinshinhuang ang anim na bansang nasa ilalim ng mga duke at nagtayo ng kauna-unahang unipikado't sentralisadong bansa sa kasaysayan ng Tsina. Upang mapatatag pa ang teritoryo, magdepensa laban sa pananalakay at panliligalig ng mga Xiongnu, di-naglao'y nagbaba siya ng utos na simulang magtayo ng Great Wall, idinugtong niya ang mga Great Wall ng mga bansang Qin, Yan at Zhao sa dakong hilaga at pinalawak at dinagdagan pa ang haba at nagtayo ng isang Great Wall ng Qin mula sa Liaodong sa silangan hanggang sa kanluran ng ng Lintao ng Gansu na may Kabuuang habang 5,000 kilometro. Mula noo'y walang tigil na nagtatayo ng Great Wall sa pundasyong ito ang sumunod na mga dinastiya. Halimbawa, pangalagaan ang Hetao, Longxi at iba pang lugar, pati ang komunikasyon sa pagitan ng silangan at kanluran. Sa mga Great Wall naitintayo sa nangkaraang mga dinastiya, mas malaki ang sukat ng itinayo sa mga dinastiya ng Qin at Ming, na ang haba'y pawang lampas sa 5,000 kilometro.

Ang Ming Dynasty ay walang tigil na nagtatayo rin ng Great Wall sa hilaga para mahadlangan ang patimog na pananalakay at panliligalig ng nalalabing puwersa ng hilagang Yi ng Yuan Dynasty. Ang Great Wall na binabanggit natin ngayon ay ang Great Wall na itinayo ng panahong iyon. Ang proyekto ng pagtatayo ng Great Wall ng Ming Dynasty ay nagpatuloy ng mahigit 200 taon. Sa unang yugto ng pagtatayo ng Great Wall ay sinimula ito sa Ilog Yalujiang sa silangan hanggang sa paanan ng bundok Qilian sa kanluran na may habang mahigit 7,300 kilometro. Parang isang malakas na dambuhalang dragong gumagapang ito sa taluktok ng mataas na bundok sa ibayong pampang ng Yellow River ay sa pasigan ng Bohai. Bilang isang sistemang pandepensa, ang Great Wall, liban sa may mahabang pader ay mayroon pang paso sa bundok, tore sa muog, smoke tower, beacon tower at tanggulan. Pagkaraan ng kalagitnaan ng Ming Dynasty, kinumpuni ang Great Wall mula Shanhaiguan hanggang Jiayuguan, kaya medya mabuti ang kalagayan nito, dahil nga dito'y napagkamalan ng mga tao sa kasalukuyan bilang simula at dulo ng Great Wall. 

Bilang isang proyektong pandepensa, ang Great Wall ay bumagtas sa mga bundok, at dumaan sa disyerto, kaparangan, bangin at ilog. Ang kasalimuutan ng lupaing dinaanan at ang kataka-takang estruturang ginamit nito ay maituturing na isang kababalaghan sa kasaysayan ng proyektong pangkonstruksyon noong unang panahon Bihirang-bihira ang mga ladrilyo't bato sa mga purok ng disyerto at sa palipat-lipat na mga buhanging umabot ng sanlibong li, kaya ginamit sa pagtatayo ng Great Wall ng Han Dynasty ang mga graba't Chinese Tamarisk (isang klaseng punong kahoy)na pawang mga produkto sa lokalidad. Lubos na sinamantala ang katangian ng mga grabang makapaglaban sa mabigat na diin at ang katangian ng mga sanga ng Chinese Tamarisk na makapaglaban sa hila't batak. Napakatibay ng katawan ng Great Wall sa paggamit ng dalawang uring materyal na ito, dumaan man ng hampas ng hangin, buhangin, ulan at niyebe sa mahigit 2,000 taon ay may di-kaunting seksiyon nito ang tuwid na makatindig pa nang ilang metro ang taas. 

Sa nakaraan, ang Great Wall ay gumanap ng papel bilang maninging na sibat at binalutiang kabayo at lumaban para sa kapangyarihan, subalit kasunod ng pag-unlad ng panahon, pag-iisa ng bansa at pagbuklod ng iba't ibang nasyonalidad ng Tsina ay matagal nang natapos ng Great Wall ang misyong pangkasaysayan nito. Noon pang panahon ng Qing Dynasty mahigit 200 taong nakalipas ay itinuring na ito bilang pamana at napreserba hanggang ngayon. Ang Great Wall na gumanap ng papel bilang pandepensang militar sa nakaraan ay hindi lamang itinuturing ngayin ng mga kababayan ng iba't ibang nasyonalidad at ng mga dayuhan bilang makasaysayang bagay ng nakalipas kundi ipinalagay din ito bilang sagisag ng kapayapaan, kawing ng pagkakaibigan at matulaing pasyalan ng mga turistang Tsino't dayuhan. Ang estartehikong paso ng Juyongguan at Badaling sa hilaga ng kabisera ay isang maliit na larawan ng Great Wall at isa sa mahalaga't pangunahing pook sa pamamasyal doon. Ang Mutianyu, Shanhaiguan, Jiayuguan, Jiumenkuo, Jinshanling at Huangyaguan ay mga pasyalan din ng mga turistang Tsino't dayuhan. Ang Great Wall ay isang lugar na kinagigiliwang patutunguhan ng mga turista sa pamamasyal sa Beijing. 

Ang wikaing "ang hindi makarating sa Great Wall ay hindi isang tunay na lalaki" ay naging isang magiting na salita nila. Ang great Wall ay isng pambihirang hiyas at isa ring di-pangkaraniwang sining na relikyang pangkultura't makasaysayang pook. Sumasagisag ito sa kalooba't lakas ng nasyong Tsino na matatah at di masisira at mananatilli sa daigdig magpakaialaman.